Strona w przebudowie, przepraszamy za utrudnienia...
www.czuwanie.chrystusowcy.pl
Home Katecheza polonijna Katecheza o Mszy Świętej

Katecheza o Mszy Świętej

Eucharystia (2)

Świątynia katolicka (3)

Świątynia katolicka (4)

Procesja i śpiew na wejście (5)

Pocałunek ołtarza i okadzenie (6)

Pozdrowienie i wprowadzenie (7)

Akt pokuty (8)

Wezwania do Chrystusa (9)

Hymn - Gloria (10)

Kolekta (11)

Księgi Liturgiczne (12)

Formularz mszalny (13)

Symfonia Słowa Bożego (14)

Odpowiedzi śpiewane (15)

          Po czytaniach biblijnych liturgia przewiduje odpowiedzi w formie śpiewów: psalm responsoryjny po pierwszym czytaniu i aklamację po drugim czytaniu lub pierwszym. W niektóre uroczystości, święta i wspomnienia przewidziana jest przed Ewangelią tzw. sekwencja - pieśń składająca się z wielu strof, opiewających treść święta. Odpowiedzi w formie śpiewów sięgają pierwszych wieków liturgii chrześcijańskiej. Na to wskazuje ich responsoryjny charakter tzn. naprzemienny śpiew kantora i ludu, który był bardzo lubiany i po reformie liturgicznej znów został mocniej podkreślony w liturgii.

Proklamacja Ewangelii (16)

     Gdy kapłan lub diakon odczytuje Ewangelię, to wtedy wspólnota wiernych stoi. Podczas uroczystej Eucharystii księga Ewangelii (ewangelistarz) może być w procesji z towarzyszeniem światła (lampiony lub świece) przyniesiona do ambony i okadzona. Tekst może być śpiewany. Na początku i końcu proklamacji jest dialog między czytającym i zgromadzeniem: Pan z wami. I z duchem Twoim. Początek lub Słowa Ewangelii według świętego Jana. Chwała Tobie, Panie. Oto słowo Pańskie. Chwała Tobie, Chryste., w którym Chrystus odbiera chwałę w swojej Dobrej Nowinie.

Homilia (17)

    Na początku warto wyjaśnić różnicę pojęć "kazanie" i "homilia", które często używane są zamiennie - nawet przez kapłanów. W okresie wczesnochrześcijańskim w odniesieniu do przepowiadania kościelnego stosowano różne określenia. W j. greckim najczęściej używano pojęcia homilia (spotkanie, mowa), a w j. łacińskim sermo (mowa). Polski termin "kazanie" pochodzi od staropolskiego "kazać" (opowiadać, mówić, nauczać, nakazywać, zakazywać, wzywać); stąd "kazalnica" i "kaznodzieja". W pojęciu 'kazanie" mieściła się każda forma przepowiadania kaznodziejskiego, łącznie z homilią. W homiletyce po Soborze Watykańskim II podkreślono szczególne znaczenie homilii w życiu Kościoła i ujęto ją jako integralną część liturgii, zwłaszcza Eucharystii. Natomiast kazanie to taki rodzaj przepowiadania kaznodziejskiego, który nie ma związku z liturgią, a jedynie z nabożeństwami, rekolekcjami i misjami ludowymi.

Wyznanie wiary (18)

Po homilii następuje wyznanie wiary w niedziele i uroczystości -śpiewane lub recytowane, ale można je wykonać z okazji szczególnie uroczystych celebracji - jak podaje Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego nr 68. W tym samym numerze są podane sposoby śpiewu i recytacji tego symbolu wiary. Natomiast w poprzedzającym numerze został podkreślony jego cel. Zmierza on do tego, aby cały lud zgromadzony dał odpowiedź na słowo Boże zwiastowane w czytaniach Pisma świętego i wyjaśnione w homilii oraz przez wypowiedzenie reguły wiary (...) przypomniał sobie i uczcił wielkie misteria wiary przed rozpoczęciem ich celebracji w Eucharystii (OWMR 67).   Przypomina się nam stwierdzenie Jean-Marie kard. Lustigera, że również Credo jest "echem Kościoła na Słowo Boże".

Modlitwa Powszechna (19)

    Zanim omówię kolejną część Mszy Świętej, chcę najpierw skupić się nad zagadnieniem próśb w liturgii. Modlitwa za innych ludzi w liturgii chrześcijańskiej ma swoje źródło w stwierdzeniu św. Pawła: "Zachęcam przede wszystkim, aby zanoszono modlitwy, błagania, prośby i dziękczynienia za wszystkich ludzi: za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne, w wielkiej pobożności i z godnością" (1 Tm 2, 1-2). Z ust samego Jezusa pochodzi jeszcze dobitniejsze polecenie miłości nieprzyjaciół połączone z modlitwą za nich: "Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za waszych prześladowców" (Mt 5, 44). Podczas zgromadzeń liturgicznych zanoszono modlitwy za różnych ludzi i w różnych sprawach - intencjach (oratio fidelium, oratio communis). O tym świadczą różni pisarze i święci: Klemens Rzymski (1 List do Koryntian 59, 2 - 60, 3), Didach? (Nauka XII Apostołów 10, 5), Polikarp ze Smyrny (2 List do Filipian 12, 3), Arystydes (Apologia 16-17), Justyn Apologeta (Apologia I, 65, 1-3; 67, 3-5; Dialog z Żydem Tryfonem 35, 8; 96, 3; 133, 6), Athenagoras (Posłowie do chrześcijan 37).

Liturgiczne postawy ciała i gesty (20)

    Po omówieniu kolejnej części Eucharystii - liturgii Słowa, chcę zwrócić naszą uwagę na dwa istotne zagadnienia: znaczenie postaw ciała podczas liturgii oraz problem czynnego udziału wiernych w Eucharystii, aby potem przejść do omówienia trzeciej części Mszy Świętej - liturgii eucharystycznej.

Człowiek jest istotą, która składa się z duszy i ciała. Gdy się modlimy, to modlimy się nie tylko naszym duchem, ale również i naszym ciałem. Nie jest obojętne podczas modlitwy to, czy siedzę wyprostowany, czy klęczę, czy też wygodnie leżę w fotelu. Wewnętrzna modlitwa i zewnętrzna postawa są ze sobą związane. Pierwsza określa drugą. Stąd wynika odpowiednie znaczenie postaw ciała podczas liturgii, które chcę teraz omówić.

Czynny udział w Eucharystii (21)

     Już tyle lat upłynęło od zakończenia Soboru Watykańskiego II (1962-64) i wprowadzenia odnowionej liturgii (1970). Czasami spotykam się z różnymi obrazkami, pokazującymi niewłaściwy udział naszych wiernych w Eucharystii. Najczęściej stojący pod chórem mężczyźni i podpierający filar z zamkniętymi ustami przez całą Mszę św. Starsi ludzie trzymający w ręku różaniec i zajęci odmawianiem go. W jednym z rejonów Polski spotkałem ministrantów, którzy z książeczki do nabożeństwa czytali jakieś modlitwy podczas modlitwy eucharystycznej. To tylko niektóre przykłady świadczące o niezrozumieniu tego, czym jest liturgia. A jest ona przecież dialogiem między celebransem a zgromadzoną wspólnotą, jest ona dramaturgią, w której wiele osób ma swoją rolę do spełnienia. Nie cierpi ona statystów w ogóle, albo rzadko. Dlatego w tym artykule zatrzymamy się nad zagadnieniem czynnego udziału wiernych w Eucharystii.

Procesja z darami (22)

    Po omówieniu Liturgii Słowa i dwóch istotnych tematów, takich jak "Liturgiczne postawy ciała i gesty" oraz "Czynny udział w Eucharystii" możemy w naszym cyklu artykułów przejść do kolejnej części Mszy Świętej, mianowicie Liturgii Eucharystycznej. Sobór Watykański II w Konstytucji o liturgii podkreślił istotę liturgii eucharystycznej nauczając, że w czasie Ostatniej Wieczerzy Chrystus ustanowił ofiarę i ucztę paschalną, w której ofiara krzyża stale uobecnia się w Kościele, ilekroć kapłan reprezentujący Chrystusa Pana czyni to samo, co sam Pan uczynił i polecił uczniom czynić na swoją pamiątkę (por. KL 47). W Ogólnym Wprowadzeniu do Mszału Rzymskiego czytamy, że "Kościół całą celebrację liturgii eucharystycznej ułożył z następujących części odpowiadających słowom i czynnościom Chrystusa. A mianowicie: 1) Podczas przygotowania darów przynosi się do ołtarza chleb i wino z wodą, czyli te elementy, które Chrystus wziął w swoje ręce. 2) W czasie Modlitwy eucharystycznej składa się Bogu dziękczynienie za całe dzieło zbawienia, a złożone dary stają się Ciałem i Krwią Chrystusa. 3) Przez łamanie Chleba i Komunię świętą wierni, choć liczni, z jednego Chleba przyjmują Ciało Pańskie i z jednego Kielicha piją Krew Pańską, podbnie jak Apostołowie przyjęli je z rąk samego Chrystusa" (OWMR 72). Na tę część Eucharystii składają się trzy elementy: przygotownie darów, modlitwa eucharystyczna i obrzędy Komunii świętej.

Przygotowanie darów (23)

    Gdy odbyła się już procesja z darami i dary zostały przyniesione do ołtarza, lub gdy jej nie było i ministranci przynieśli dary, to teraz następuje uniesienie i złożenie na ołtarzu chleba i wina, którym towarzyszą specjalne modlitwy dziękczynne (por. OWMR 75), skomponowane na wzór żydowskich beraka. Po odnowie liturgicznej ostatniego Soboru kapłan mówi nad chlebem: "Błogosławiony jesteś, Panie, Boże wszechświata, bo dzięki Twojej hojności otrzymaliśmy chleb, który jest owocem ziemi i pracy rąk ludzkich; Tobie go przynosimy, aby stał się dla nas chlebem życia". Najczęściej kapłan odmawia ją po cichu, a gdy odmawia ją głośno, zgromadzony lud odpowiada: "Błogosławiony jesteś, Boże, teraz i na wieki".

Modlitwa eucharystyczna - ośrodkiem i szczytem całej celebracji (24)

W zasadzie Modlitwa eucharystyczna jest modlitwą dziękczynienia zanoszoną przez kapłana w imieniu całej wspólnoty "do Ojca przez Jezusa Chrystusa w Duchu Świętym" (OWMR 78). Wspólnota wiernych nie tylko uczestniczy w tej modlitwie dziękczynnej poprzez "wsłuchiwanie się w nią w pełnym czci skupieniu", ale poprzez aklamcje, odpowiedzi i śpiewy. Całe zgromadzenie wiernych wraz z celebransem ma "zjednoczyć się z Chrystuem w głoszeniu wielkich dzieł Bożych i w składaniu Ofiary". W to dziękczynienie włączają się również inne wątki jak prośba o działanie Ducha Świętego, wspomnienie dzieł Bożych, składanie Ofiary czy modlitwy wstawiennicze. Modlitwa eucharystyczna rozpoczyna się dialogiem wprowadzającym do prefacji i kończy doksologią oraz aklamcją: Amen, a jej punktem szczytowym jest konsekracja i ukazanie postaci eucharystycznych. W postawie stojącej, wyrażającej szacunek, czuwanie i gotowość, jest ta modlitwa zanoszona do Boga. Wyjątek stanowi epikleza i ukazanie postaci eucharystycznych, w których wierni uczestniczą w postawie klęczącej.

Dialog, prefacja i Sanctus (25)

 

Na otwarcie wielkiej modlitwy dziękczynnej, która stanowi centrum Eucharystii, wszyscy wierni powstają i powinni w tej pozycji pozotać przez cały czas, z wyjątkiem konsekracji i ukazania Postaci eucharystycznych. Trzy pierwsze części modlitwy eucharystycznej, które teraz omówimy, stanowią pewną całość. Potrójny dialog kapłana ze wspólnotą wiernych kończy się jej odpowiedzią: Godne to i sprawiedliwe. Natomiast prefacja, czyli śpiew celebransa, rozpoczyna się słowami: Zaprawdę, godne to i sprawiedliwe - jakby w tym samym duchu podejmuje ona kontynuację wspólnego dziękczynienia Bogu. Natomiast po wyśpiewaniu tego dziękczynienia kapłan zachęca wiernych do śpiewu hymnu Święty tymi lub podobnymi słowami: razem z nimi (Aniołami) wołając. Zauważmy, że na końcu tekstu każdej prefacji nie ma kropki, ale jest dwukropek a przed nim słowo wołając.

Więcej artykułów…